Een tijdje geleden luisterde ik een gesprekje af tussen twee kassiersters in een supermarkt. Ze zagen een oude man aan komen waggelen, blijkbaar in de wind en hij kwam naar een van hun kassa’s met spullen, die hij uiteindelijk toch niet hebben wilde. Dagelijks moeten ze hem trotseren en ze proberen met vriendelijkheid zijn balorigheid in te dammen. Een eenzaam geval wellicht. Wat wil je, een man zonder vrouw moet het elders zoeken, in dit geval het café en de supermarkt, anders trapt hij helemaal door de remmen. Ik hoorde de ene sissen: daar hebt ge hem weer!
Dit eerder extreme geval doet zich overal voor waar personeel klanten moet weerstaan. Het hoort erbij, al krijgen ze er wellicht geen toeslag voor. Ook normale oudjes zien winkelpersoneel als gesprekspartner, ze kunnen er een praatje mee maken, ongeacht of er veel of weinig volk staat aan te schuiven. Ik herinner me een gepensioneerde hoge ambtenaar, die zonder werk en zonder contacten was gevallen. Het liefst kwam hij naar de winkel op zaterdag, dan was er veel volk en kon hij allicht iemand aanklampen. Dergelijke figuren worden beleefd als oude zeur.
Zelf heb ik er een wisselend gevoel bij. Afhankelijk van mijn humeur loop ik er in een boog omheen of laat me gewillig gebruiken als toehoorder en uitlaatklep. Er zijn enkele vaste buurtbewoners, die ik makkelijk loskrijg met vragen, die op hun maat zijn gesneden. Hebt ge deze vakantie in zee kunnen zwemmen in Calpe? Nog gaan kaarten deze week? En vaak kan ik het antwoord voorzeggen, maar doe ik alsof ik het voor de eerste keer hoor. Je bent ten slotte mensen onder elkaar, een beetje begrip dus. Soms vraag ik me af of ze mij ook zo beleven? Val ook ik in hinderlijke herhaling en lopen ze ook voor mij een straatje om?
Wat ik mis? Een voorbeeld. Ik ging naar de apotheek voor de griepprik. Netjes afgesproken en 3 minuten voor de gestelde tijd. De apothekeres vroeg meteen mijn identiteitskaart, ze tikte wat in en zei: dat klopt, hier is een groen kaartje met de vermelding griep, zet u maar op een stoel, u bent zo aan de beurt. De kosten zijn € 8,16 en u krijgt niets terugbetaald, dat doet alleen Solidaris en u bent bij een andere ziekenkas, u mag uw kaartje insteken, succes! Het kwam er in één vloeiende, gerepeteerde beweging uit en ik kon er geen speld tussen krijgen. Haar collega riep me, zij zou de prik zetten en met haar had ik wel contact. Ze is Limburgse, dat hoor je en daar ging ik op in, zonder beslag te leggen op haar kostbare tijd want na mij kwamen er nog patiënten. Het was een zeer kort gesprekje, ik stond zo weer buiten. Maar het klikte. Vervolgens riep de eerste apothekeres me na: een prettige dag nog!
Bij de bakker vraag ik om enkele pistolets, die snelsnel ingepakt worden. Betalen duurt wat langer want ze moet alles intikken tot er een bedrag uit het machientje rolt: dat is dan € 4, wat ik een minuut eerder al had uitgerekend. Ik zeg: toch handig die machientjes! Ze kijkt op, verward door een mededeling, die ze niet verwacht en waarmee ze ook geen blijf weet. Pardon?, gewoon omdat ik afwijk van de strikt zakelijke uitwisseling van standaardwoorden. Maar wel een prettige dag nog.
Wat is hier gaande? Er is sprake van communicatie zonder contact. Het is een eenzijdige, wederzijdse uitwisseling van zetten, die vanzelf leidt naar een overeenkomst, klaar. Het zijn gesprekjes zonder vlees, zonder bloed. Het tempo wordt ook hoger, de riedel wordt dagelijks een eindeloos aantal keren afgerammeld. Deze maatschappij wil omzet maar geen contact.
Mijn echtgenote heeft nog enkele tegoedbonnen van de kledingwinkel Mayerline. Ze heeft naar eigen zeggen niets nodig en ik geloof haar! We gaan naar hun nieuwe winkel in Schoten en dat blijkt een groot geval te zijn, waaruit ambitie spreekt. We zijn blijkbaar de eerste klanten van de dag en blijven dat, een klein half uur lang. Dan kan er wat! Ik begroet de ons onbekende winkeldame met Goedemorgen mevrouw Delphine! Ze schiet in de lach, was het maar waar, nee, ik ben gewoon een verkoopster! Maar prinses Delphine heeft met haar collectie voor ons wel indruk gemaakt! Ja, ze is groot en slank en we verwachten dat het een geweldige reclamestunt wordt! Ik, prinses Delphine?! Het ijs is gebroken en nu ratelt zij een half uur aan een stuk door en niet eens vervelend. Ik loop gekleed in Mayerling, maar mijn dochter vindt het te duur, ze gaat naar goedkopere magazijnen!
Deze dame is een geroutineerde verkoopster, dat voel je. Ze taxeert haar klanten snel en haalt bij wat zou kunnen scoren! Maar altijd weer de vrijblijvendheid: ik laat het gewoon maar even zien hoor! Ik zeg: de nieuwe collectie, buiten die van Delphine, oogt wat gewoontjes, laten jullie het niveau zakken? Ik raak een gevoelige snaar: meneer, ik heb het direct gezegd, verjongen is goed, maar als wij afzakken naar het niveau van gewone winkels, zijn onze prijzen te hoog, we moeten oppassen en onszelf blijven, stijlvol voor de oudere en misschien ook voor de jongere dame, daar is niets mis mee! Contact! We verlaten de winkel en botsen op een jonge vrouw met haar kromme, stokoude moeder, die binnen komen. Ook op de winkel? vraag ik. De dochter bevestigt: moeder heeft wat nieuws nodig. Ik buig me over de oude dame heen en zeg goed luid want misschien is ze ook hardhorig: laat u maar eens goed gaan mevrouw! Moeders ogen lichten op, ze kijkt naar me en knikt, de dochter lacht.
Communicatie, contact, gesprek, klik, het draait allemaal om hetzelfde. Commerciële communicatie is geen contact, het is als tv-reclame maar nu in rechtstreekse confrontatie voortgezet en eenzijdig, van aanbieder naar klant. Contact is wat anders, het is wederzijds en met de bereidheid je te laten raken en dat te laten voelen. Er komt echter hoegenaamd geen familiariteit bij kijken, je neemt ook afscheid zonder handdruk. Al krijg je hier in Portugal snel kussen, twee, geen drie, dat is de volksaard.
Ik heb een afspraak bij de parodontologe, me aangeraden door mijn uitstekende tandartse. Het blijkt een jonge Marokkaanse te zijn, die me commandeert en snel haar werk doet. Eenmaal de mond opengesperd kan je niets zeggen natuurlijk, maar na afloop wel. Ze gaat er niet op in. Betalen aan de kassa en over een jaar nieuwe afspraak. Contact?
Kijk, was dat geen aardig thema voor een kort contact met u, geachte Lezer?!
Herman van Schoten, Schoten, Vlaanderen, 28/10/2025.
Alle rechten voorbehouden: vanschotenherman@gmail.com.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten