Irundina (1) is een jonge vrouw, die uit armoede van het Portugese binnenland naar Frankrijk trekt om de kost te verdienen. Zij gaat illegaal de grens over en kan bijgevolg geen officiële baan krijgen. Ze poetst en klust tegen de sterren op en voelt zich elke dag weer bedreigd met uitzetting. Ze is nooit gerust noch rustig, altijd gespannen, klaar om weg te lopen, als ze mogelijke controleurs of politie op straat ziet of ook gewoon als de bel overgaat. Het is zwaar, zowel haar illegaal werk als haar onzekerheid en haar beklemmende gevoel bedreigd te zijn. In de natuur lossen wilde prooidieren elkaar af in de bewaking van de troep, Irundina staat er alleen voor. Zij wil integreren, maar krijgt de kans niet. Tot zover haar verhaal. Intussen - veel later - behoort haar land tot de Europese Unie en nu is er uiteraard veel meer mogelijk dan toen. Het is een tragisch verhaal, subtiel en met gevoel neergeschreven en je leest het op een uur tijd uit.
Het verhaal van Irundina herhaalt zich nog dagelijks. Mensen benutten de schaarse middelen waarover ze beschikken om te emigreren. In het land van aankomst proberen zij hun plan te trekken en te overleven. Het is eigenlijk geen leven, maar het is niet anders. Bedrijven van het land van aankomst zien er bovendien een kans in om illegalen spotgoedkoop aan het werk te zetten, ook dat is van alle tijden. Ook individuele burgers willen wel zo’n werkvrouw…
Isaac Kimeli behaalt in september 2025 voor België de zilveren medaille in het WK atletiek 5.000 meter hardlopen. Ook aan de microfoon is hij niet te stoppen. Hij schetst het moeilijke leven van zijn gezin en vooral het racisme, dat ze ondergaan. Hij is plots een bekende Vlaming, maar er zijn duizenden anderen met dezelfde problemen en zonder naambekendheid, die in de anonimiteit lijden.
Zo hoor je een levensecht geluid in de ideologische kakofonie van het politieke opbod. Over de ideologische muren heen is migratie een hoofdpijndossier geworden in elke partij. Het is triest. Want migratie is geen sport, het is aangevoelde noodzaak. Stel dat ik geboren was in Bangladesh, zou ik op avontuur gaan naar een beter leven? Zou ik me weten te redden? Ik vraag het me af. Ik leer makkelijk een taal maar mijn handen staan verkeerd. Toch zou ik gaan. Als ik de middelen had en wist waar naartoe…
Migratie helpt laagbetaalde baantjes op te vullen, waarvoor de blanke man de neus ophaalt. Het draagt ook bij tot het Bruto Nationaal Product. Maar de economische benadering is een eenzijdige insteek. De omvang van migratie, het beslag op huisvesting en sociale voorzieningen en de reacties van de blanke man dwingen je migratie nuchter te bekijken. Met economisch voordeel enerzijds en compassie anderzijds kom je er niet.
In De Afspraak op Vrijdag van 10/10/2025 stelde filosofe Tinneke Beeckman dat het liberale, technocratische model, van waaruit politiek van bovenaf bedreven wordt, naar zijn einde loopt. Er moet eindelijk geluisterd worden naar de burger, die de effecten van dat beleid dagelijks ondervindt, meer concreet van de migratie- en klimaatpolitiek. Een moedige oproep van een gewaardeerde filosofe. Voormalig minister Koen Geens ging er niet op in en dribbelde er, als gewoonlijk, op zijn Belgisch omheen. Toen hij betweterig opmerkte dat het makkelijker spreken is vanuit de oppositie dan vanuit de regering, voelde het aan alsof hij niet bereid was te luisteren naar Beeckman, die nochtans de nagel op de kop sloeg. Zijn onbetwistbare eruditie is geen borg voor wijsheid, maar werkt integendeel verlammend.
Twee aspecten van migratie worden weinig beklemtoond. Op de eerste plaats de beleving van de migrant. Voor wie noodgedwongen vertrekt en aankomt is migratie miserie en vervreemding. Emigratie is ontworteling en nog meer voor wie afkomstig is uit een niet-Europese cultuur. Marokkaanse ouders sparen voor een terugkeer naar hun land, zodra ze op pensioen zijn. Ze bouwen ginds een huis en tellen de dagen af. Maar hun intussen volwassen kinderen hebben onze luxe leren smaken en willen niet meer terug! Zo verliezen ze twee keer. De tweede en volgende generaties zijn er beter aan toe, passen zich al of niet aan en blijven kampen met het verschil tussen wij en zij. Alleen de sterksten, de mondigsten en maatschappelijk geslaagden stellen er zich boven. Zoals Isaac Kimeli, die, dankzij zijn plotse bekendheid, twee minuten publieke aandacht krijgt. Je kan hem troosten, maar in de grond verandert zijn zilveren medaille niets aan zijn probleem: hij is een vreemde en zal dat in zijn gevoel blijven.
Het tweede aspect speelt in het land van aankomst, waar de mensen vele vreemden op zich zien afkomen, voor velen ook te veel. Wie migranten afwijst, wordt door de politiek met de vinger gewezen. Nochtans wordt de draagkracht van de bevolking op de proef gesteld, zij reageert voorspelbaar psychologisch: ons-kent-ons is een universele oerdrift. Ik schreef ooit over een meisje uit mijn dorp, dat op de zeilboot van haar ouders de wereld rondvoer. Ze was 12 jaar en kon de haventjes al in en uit navigeren, wat ze wettelijk niet mocht! Ze belandden op de Kaapverdische eilanden. Het kind ging er naar school en werd er gepest, uitgelachen, beschimpt. De ouders zagen zich genoodzaakt te vertrekken. Gaan de Gutmenschen ook daar prediken over aanvaarding en gelijkwaardigheid?
De geboortestatistieken laten een overtal zien in vreemde geboortes tegenover eigen geboortes - ongeacht hoe men deze begrippen definieert. Dat is niet goed.
Aan de bovenkant van de samenleving stelt zich een ander probleem. In zuidelijke toeristenoorden zoals het Portugese Lagos is 35 % van de bevolking van buitenlandse afkomst, in Vila do Bispo zelfs 42 %. Dat is niet goed. De eigen bevolking voelt zich belaagd en weggejaagd, letterlijk. Ons-kent-ons speelt zowel aan de bovenkant als aan de onderkant.
Het inclusieve nationalisme van Bart De Wever is goedbedoeld, maar het is een intellectuele truc om de bestaande toestand te doen aanvaarden. Het is niet gericht op de verwoestende effecten van het massatoerisme, maar op aanvaarding van de massale migratie aan de onderkant. Zij zijn hier en gaan niet meer weg, dus dat begrijp je wel van een politicus, die vreedzaam samenleven beoogt. Hij ziet een evolutie bij een zekere jeugd, die in haar leven niet anders gekend heeft dan een gekleurde samenleving en dat normaal vindt. Er is ook een andere jeugd, die de weerstand oppookt. Het Vlaams Belang scoort goed bij de jeugd, zijn we daar blind voor? In een bepaalde wijk in Antwerpen dagen Marokkaanse jongeren de blanke buurman uit: België is van ons! Ja, wat wil je dan van die buurman?
Het ideaal van inclusie moet goed begrepen worden. Culturele aanpassing is noodzaak, wil men niet eeuwig in klaagmodus blijven. In de sport zie je dergelijke figuren, die perfect Nederlands spreken en hun sport hebben gebruikt als middel tot aanvaarding. Zij zijn de rolmodellen voor hun achterban. Nafi Thiam is olympisch kampioene, komt nooit naar een VRT-studio en spreekt geen woord Nederlands. Is zij één van ons?
Pacificatie is hard nodig. Zowel identitaire scherpslijpers als multiculturele doordrammers zetten de verhoudingen op confrontatie. Identiteit is reëel en aanpassing is vanzelfsprekend. Maar identiteit mag niet verworden tot zelfgekozen apartheid noch tot identitaire dictatuur zoals ten tijde van de hoogdagen van de katholieke heerschappij. Daarom ook een absolute grens: de sharia mag nooit voorrang krijgen op de burgerlijke wet. Een recent Frans onderzoek publiceerde alarmerende cijfers over het aantal moslimjongeren - tegen de 50 % - , dat sympathie koestert voor de sharia. Is het normaal dat in het VK en in Canada experimenten met sharia-rechtspraak zijn georganiseerd? Zijn wij grootmoediger want meer geëvolueerd?!
De media hebben de belangrijkste rol in de pacificatie. De publieke omroep VRT verzaakt aan haar publieke rol. Als zij nu eens de moed en de inspiratie had voor echte debatten, niet met de gekende praatjesmakers uit eigen huis, maar met intellectuelen van het slag Beeckman, Elchardus, Holslag, die in staat zijn het thema evenwichtig te benaderen en voldoende expertise in huis hebben om ook partijvoorzitters te confronteren, van welke gezindte ook. We zijn niet goed bezig, wat dat betreft, al zeker niet in de massamedia, die de tegenstellingen opblazen, noch in de reguliere media, die de problematiek proberen te sussen in een kunstmatige consensus en in bezighouderij.
Conflict en profilering vormen de kern van democratie. Maar er moet geen burgeroorlog van komen. Dus: iedereen dimmen:
Ja, aanpassing is vanzelfsprekend en de grondwet is een absolute grens.
Ja, aanstoken van ons tegen hen heeft in de geschiedenis tot rampen geleid.
Ja, prediken over de multiculturele verworvenheid is olie op het vuur.
Neen, vermenging is geen ideaal, het geeft vooral problemen.
Dus: inclusief nationalisme is, ofschoon een tegenspraak in de termen, de realistische oplossing.
Dimmen, iedereen!
Een kerstwens!
Noot:
(1): Irundina, hoofdpersonage in het gelijknamige verhaal van Hella Haasse.
Herman van Schoten, Armação de Pêra, Portugal, 22/12/2025.
Alle rechten voorbehouden: vanschotenherman@gmail.com.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten