We gingen met een vriendin wat drinken in de Oranjerie van park Vordenstein in Schoten. Ze vroeg koffie en toen zei ze: met havermelk aub! Ik had er al van gehoord natuurlijk, maar het was de eerste keer dat ik het zelf meemaakte. Tja, ik ben niet altijd mee met de nieuwe trends. In haar geval bleek er een lactose-gevoeligheid mee gemoeid te zijn. Ik wilde er meer van weten en vond artikelen waarin plantaardige melk de norm voor de toekomst wordt genoemd. Het heeft alleen maar voordelen!
Jonas Kooyman (1) schreef er een boek over. Hij beschrijft een soort trendy stedelingen, hoogopgeleid, zo rond de 30, die geven om mode, status en luxe. Ze zitten goed in de slappe was, bezoeken dezelfde koffiebars, dragen dezelfde merkkleding, laten zich leiden door wat op dat moment als stijlvol geldt. Ze rijden op een e-bike, halen koffie met havermelk, kopen duur zuurdesembrood, drinken natuurwijn, fotograferen zichzelf en delen het met soortgenoten. Ze voelen zich uniek, het is hun cultureel kapitaal.
Je kan er nog andere gedragskenmerken aan toevoegen! Een sportlegging voor thuis bijvoorbeeld, glossy-magazines (LINDA!), geluksgoeroes, designerdrugs, micro-vakanties op trendy plekken, een elektrische auto met zelf ontworpen nummerplaat (MATCHA!), tattoos en fitness, schoenen van Louboutin en Jimmy Choo, een gevangeniskapsel van de barbier. De nieuwe yup!
Een kwestie van goede smaak, toch?! Of minstens een illusie van goede smaak. In werkelijkheid volgen ze opkomende trends en de reclamecultuur. Ik moest erom lachen! Want dat heb je tegenwoordig, zulke definieerbare subgroepen, die zichzelf bloedernstig nemen. Er rijdt nog zo’n subgroep rond: de bakfietsers! Of zijn zij slechts een variant van de havermelkbrigade? In een lagere afdeling dan (!).
Is het nieuw? Geenszins! In 1965 verscheen een roman van Georges Perec (2), waarin hij gelijkaardige mechanismen beschrijft van verlangen, status en consumptie. Het maakte toen ook al indruk, hij kreeg er de literaire Prix Renaudot voor. Kleine aantekening: in 1965 was er nog geen sprake van havermelk!
En nu vind ik nog een boek over dit onderwerp! Vincenzo Latronico (3). Hij werd genoemd als kandidaat voor de Premio Strega en voor de International Booker Prize, nou, dat is wat! Het gaat over een jonge, kosmopolitische generatie die haar leven tot esthetisch project heeft gemaakt. Hoofdpersonages Anna en Tom betrekken een appartement met wit geverfde muren, kopen kamerplanten die goed staan op foto’s, drinken filterkoffie uit keramieken kopjes, dragen losse en dure kleren, bezoeken restaurants-in-de-mode, omringen zich met vrienden die hun waarden en stijl delen. Een geconstrueerde identiteit dus, die ze fotograferen en digitaal delen met soortgenoten.
Een levensstijl als ersatz-geluk. Het lijkt spontaan en persoonlijk, in werkelijkheid zijn zij klonen van een kunstmatige werkelijkheid. Hun verlangen te blijven voldoen aan het materialistische ideaal is eindeloos, het moet altijd weer worden opgerekt - zijn we nog mee? - zodat ze blijven kopen, consumeren en digitaal delen. Word je er blij van? Of verkramp je? Je ziet het aankomen: deze lui zijn kandidaat voor psychotherapeutische opvang, waarmee ze dan ook nog kunnen uitpakken, (maar niet digitaal delen !).
Perec en Latronico zijn snoeihard. Eerst lach je erom, altijd leuk zelfingenomen blasé-lui in hun hemd te zien staan! Maar moeten we ook niet eens naar onszelf kijken? Af en toe een portie introspectie om na te gaan of we onszelf niets aan het wijsmaken zijn? Of horen illusies - amoureus, professioneel, ideologisch, politiek - nu eenmaal bij het leven en moet je niet te perfectionistisch willen zijn, jezelf geen ideaalbeeld opleggen?
Ik moet er toch eens over piekeren. U ook?
NOTEN:
(1):Kooyman, J., De havermelkelite, Das Mag uitgeverrij, 2024.
(2):Perec, G., Les Choses, Julliard, 1965, vertaald als De Dingen, Arbeiderspers, 2025.
(3):Latronico, V., Le Perfezione, Bompiani, 2022, vertaald als De Perfecties, De Bezige Bij, 2023.
Herman van Schoten, Schoten, Vlaanderen, 27/09/2026.
Alle rechten voorbehouden: vanschotenherman@gmail.com.
