Er was nogal wat te doen over minister van Pensioenen Jan Jambon, die een bommetje gooide naar de gelijkheid van vrouw en man. Men kan niet tegelijk de pensioenen verhogen en minder werken, de pensioenen worden op termijn onbetaalbaar. Dergelijke uitspraken moeten het debat overbodig maken, want wat kan je er tegen inbrengen? De doorgaans bezadigde minister kreeg lik op stuk. Er waren rationele tegenargumenten. Zorgarbeid is ook arbeid en behoort maatschappelijk gewaardeerd te worden. Dat kan door de gelijkschakeling met betaalde arbeid in de sociale zekerheid. Er waren ook emotionele tegenargumenten: mijn baby huilt, mijn borsten lopen vol, hoe kan ik dan gaan werken? In iedere wieg ligt onze gezamenlijke toekomst, niet de onbetaalde hobby van de vrouw. En een objectief feit: vrouwen zijn massaal meer gaan werken en blijven tegelijk het grootste deel van het huishouden op zich nemen. Ze zijn vrijwilliger in eigen huis.
Waaraan de minister niet denkt, althans niet in het openbaar: het aantal geboortes zit in dalende lijn, zodat de economie in toenemende mate beroep moet doen op import, immigratie dus. Zijn maatregel is niet bevorderlijk voor het stoppen van deze evolutie. Het kantelpunt van 2,1 geboortes per vrouw is al lang overschreden. België kent 1,44 geboortes per vrouw, uitgesplitst 1,33 voor Belgische vrouwen en 1,89 voor buitenlandse vrouwen. In Portugal is één kind een stilzwijgende afspraak onder de bevolking, men kan zich financieel niet meer kinderen veroorloven. De bewering van de minister dat vrouwen net als mannen rekening zullen houden met de nieuwe pensioenregels, houdt geen rekening met deze statistische feiten, waarover politici in een andere context en op een ander moment dan weer klagen: we hebben meer kinderen nodig!
Zorgarbeid kan ook anders beloond worden. Pensioenen zijn per definitie gekoppeld aan betaalde arbeid, gelijkschakeling is bijgevolg niet vanzelfsprekend en het belast de pensioenbegroting nog meer. Een alternatief is een aparte zorguitkering voor mantelzorgers of een vorm van negatieve inkomstenbelasting. De meerkost voor de begroting kan worden bestreden door een uitgavenbeleid in functie van de burger in plaats van in het belang van doelgroepen. Dat de pensioenen op termijn onbetaalbaar worden, is immers retoriek voor de achterban. Je kan ook zeggen: de staatsinrichting, de subsidies aan bedrijven en aan de politieke partijen, de fiscale aftrekposten en ontsnappingsroutes zijn op termijn onbetaalbaar. Het is maar voor welke ploeg je rijdt.
Er is nog een ander feit: een groot tekort aan crèches. Vooraleer je de daad bij het woord voegt, zou je bij wijze van spreken vooraf al een plaats in een crèche moeten reserveren. Eerst de crèche, dan kweken! Nog een overweging: kleine kinderen die worden gedumpt in crèches, hoe erg. Wat waren onze moeders vroeger toch zorgzaam, we groeiden op onder haar rokken en vonden dat vanzelfsprekend. Je zal nu baby en kind zijn, uitbesteed van bij de geboorte. In ons kapitalistisch systeem kan het blijkbaar niet anders. Het is rendementsdenken, waarbij de geestelijke dimensie van het bestaan, inbegrepen liefde en medemenselijkheid, niet meer aan bod komt in de hoofden van de rekenaars. Meten is weten, weet je wel. Maar niet alles is meetbaar. Als je je beperkt tot wat meetbaar is, mis je een essentiële dimensie van het leven. Vrouwen moeten blijkbaar mannen worden, eerst de loopbaan, dan het gezin.
De titel van dit artikel zegt dat de vrouw de pineut is. Dat is ook in andere opzichten het geval. Professor Alain-Laurent Verbeke bestudeerde de verschillende wettelijke samenlevingsvormen, vergeleek ze met het huwelijk en illustreerde de vastgestelde ongelijkheid met sprekende voorbeelden (1). Wat gebeurt er met je huis, je spaargeld en je pensioen als de liefde stopt of het noodlot toeslaat? Vandaag worden wettelijke formules voor samenleven aanzien als oplossing voor wie niet wil trouwen, maar toch een en ander geregeld wil zien. Ze bieden een keuzemenu, dat de partners grote vrijheid biedt, wat goed past in de huidige tijdgeest. Daar staan zowel liberalen als socialisten achter, meer vrijheid, ja dus! Maar Verbeke besluit dat de partners de gevolgen van hun keuzes doorgaans onvoldoende beseffen. Pas bij een scheiding of overlijden openbaart zich vaak de afgrond voor de financieel zwakste partner, de vrouw dus, die jaren voor het huishouden zorgde en bijgevolg weinig financiële rechten opbouwde. Belangen en liefde zijn niet in balans. Verbeke wil de wettelijke samenlevingsvormen dichter bij de rechten en plichten van het huwelijk brengen. Je begrijpt het wel, in de huidige tijdgeest zijn wettelijke samenlevingsvormen een ingeburgerd alternatief voor het huwelijk, dus moet het beter worden geregeld en zouden notarissen de partners beter moeten voorlichten over de gevolgen. Maar als wettelijke samenlevingsvormen qua rechten en plichten gelijkgeschakeld worden met het huwelijk, verliezen ze dan hun betekenis niet? Is het niet veel beter ze alle af te schaffen en het huwelijk als enige - want financieel zekere - formule over te houden?! Er rest één bezwaar: echtscheiding is inderdaad een lastige procedure. Maar wat wil je? Zekerheid, toch?! Het gaat inderdaad tegen de tijdgeest in, het is niet in de mode, maar moet je de burger op essentiële domeinen niet tegen zichzelf en zijn onwetendheid beschermen? Met het huwelijk hoef je verder niet na te denken, het is gewoon goed geregeld. Je zou ook kunnen hopen dat de formule van het huwelijk snelle scheidingen (we zijn uit elkaar gegroeid) zou uitstellen. Samenleven behoort geen permanent keuzemenu te zijn, kijk, dat is een persoonlijke overweging.
We zijn er nog niet. De vrouw is ook nog de pineut qua veiligheid en lichamelijke integriteit. Fysiek geweld is van alle tijden, zowel tegenover mannen als vrouwen. Maar door hun doorgaans mindere fysieke kracht lopen vrouwen meer kans op huiselijk geweld dan mannen. Goed, vrouwen zijn niet altijd lieverdjes, er zijn ook verhalen over vrouwen, die hun man koeioneren, opsluiten, vergiftigen. Als je niet de sterkste bent, moet je geraffineerd te werk gaan. Statistisch is de vrouw veel meer dan de man slachtoffer van huiselijk geweld. Dat kan ook seksueel zijn, als zij niet wil en hij wel. Ook in de openbare ruimte lijkt de vrouw vogelvrij, zie de seksistische reclameborden en de bejegening door mannen met fluiten, aanraken, verbaal geweld. Opvoeding kan er wat aan doen, maar natuurlijk zou de Economische Inspectie ook een luik over seksistische reclame kunnen opnemen. Je stelt trouwens dagelijks vast dat reclame de egocultuur aanwakkert, op straat, in het tram- en treinstation, in de media, overal. Regelgeving terzake is minstens even belangrijk als de spelregels tegen oneerlijke reclame. Het economisch aspect is reclametechnisch geregeld, nu nog het menselijk aspect…
Tot slot een studie van het King’s College in Londen, waarbij in 29 landen 29.000 personen, geboren tussen 1997 en 2012 werden bevraagd naar hun opvattingen over de rol van man en vrouw. Bij de mannen meent 31% dat de vrouw de man moet gehoorzamen. Ook 18% van de vrouwen is deze mening toegedaan. In de studie werden ook niet-westerse, meer traditionele landen betrokken. In dat licht moet je de resultaten wellicht relativeren. Maar toch…
Een vraag. Is het, uit maatschappelijk oogpunt, beter geboren te worden als man dan als vrouw? Antwoord: ja…..
Noot:
(1):Verbeke, A-L, Het contract van Cupidus, Borgerhoff en Lamberigts, 2026.
Herman van Schoten, Schoten, Vlaanderen, 12/03/2026.
Alle rechten voorbehouden: vanschotengerman@gmail.com.
